در نظام حقوق بینالملل، اصل حق خاک یکی از معتبرترین شیوههای اعطای تابعیت است که بهطور خودکار شهروندی را صرف تولد در قلمرو یک کشور اعطا میکند. آرژانتین از جمله معدود کشورهایی است که بدون قید و شرط، تابعیت را به هر فردی که در خاک آن بهدنیا میآید میبخشد.
بر اساس قانون ملیت و اصول مندرج در قانون اساسی جمهوری آرژانتین، هر فردی که در خاک این کشور متولد شود، از همان لحظه تولد، بهطور خودکار شهروند آرژانتینی محسوب میشود.
این اصل که از قرن نوزدهم در نظام حقوقی آرژانتین برقرار بوده، ریشه در سیاستهای مهاجرپذیر این کشور و تمایل آن به توسعه سرمایه انسانی دارد. در این مقاله، به بررسی جامع ابعاد مختلف اخذ تابعیت آرژانتین از طریق حق خاک (Jus Soli) میپردازیم.
مراحل اخذ تابعیت آرژانتین از طریق اصل حق خاک
۱: تولد در خاک آرژانتین
نخستین و مهمترین شرط، تولد نوزاد در خاک جمهوری آرژانتین است. این تولد میتواند در بیمارستانهای دولتی، مراکز خصوصی درمانی یا حتی در منزل (تحت نظر ماما یا پزشک دارای مجوز) انجام شود.
۲: دریافت گواهی تولد رسمی
پس از زایمان، بیمارستان یا پزشک معتمد، گواهی رسمی تولد (Certificado de Nacimiento) صادر میکند که اطلاعات دقیق نوزاد و والدین در آن درج شده است. این سند، اولین مدرک قانونی برای اثبات تولد در خاک آرژانتین محسوب میشود و بدون آن، امکان ثبت رسمی در اداره ثبت احوال وجود ندارد. همچنین گواهی باید دارای مهر و امضای رسمی مرکز درمانی یا پزشک باشد.
۳: ثبت تولد در اداره ثبت احوال (Registro Civil)
والدین باید حداکثر تا ۳۰ روز پس از تولد، به دفتر ثبت احوال مراجعه کرده و مدارک زیر را ارائه دهند:
- گواهی تولد رسمی (Certificado de Nacimiento) صادره از بیمارستان، درمانگاه یا پزشک قانونی دارای مجوز.
- مدارک شناسایی والدین:
. در صورت اقامت قانونی: کارت شناسایی ملی آرژانتین (DNI).
. در صورت اقامت موقت یا غیررسمی: گذرنامه معتبر کشور مبدأ. - اثبات محل اقامت فعلی والدین (در برخی استانها):
. مانند قبض خدمات شهری یا گواهی محل سکونت از شهرداری. - پرداخت هزینه اداری ثبت:
. مبلغی اندک (حدود ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ پزو در سال ۲۰۲۵) طبق تعرفه رسمی دولتی
۴: دریافت شماره شناسایی ملی (DNI)
پس از ثبت تولد، نوزاد بهعنوان شهروند آرژانتینی شناخته شده و شماره شناسایی ملی (DNI) برای او صادر میشود. این کارت، پایه دسترسی به کلیه خدمات عمومی اعم از آموزش، سلامت، بیمه و بانکداری است.
۵: ثبت نوزاد در سامانههای رفاه اجتماعی
با دریافت DNI، کودک قابلیت ثبت در سامانههای رفاهی مانند ANSES را پیدا میکند و بسته به شرایط خانوار، میتواند از مزایایی مانند خدمات بهداشتی بهرهمند شود.
۶: تسهیل اقامت والدین (در صورت نیاز)
در صورتی که والدین تبعه آرژانتین نباشند، تولد فرزند در این کشور میتواند روند دریافت اقامت دائم و حتی تابعیت برای آنها را در مراحل بعدی تسهیل کند؛ مشروط بر آنکه در کشور حضور قانونی داشته و شرایط قضایی لازم را دارا باشند.
بر اساس اصلاحات انجامشده در سال ۲۰۲۵ تحت عنوان دستور اجرایی اضطراری DNU 366/2025، رعایت مهلت ثبت ۳۰ روزه و حضور فیزیکی والدین در خاک آرژانتین در زمان تولد الزامی است. این تغییرات با هدف جلوگیری از ثبتهای صوری و سوءاستفاده در فرآیند اعطای تابعیت اتخاذ شدهاند.
مقایسه با سایر کشورها
تنها حدود ۳۰ کشور در جهان از جمله آرژانتین، ایالات متحده و کانادا تابعیت بیقید و شرط از طریق تولد (Unconditional Jus Soli) را به رسمیت میشناسند. در این کشورها، هر کودکی که در خاک ملی به دنیا بیاید، صرفنظر از تابعیت یا وضعیت اقامتی والدین، بهطور خودکار شهروند محسوب میشود. این سیاست در قاره آمریکا بهویژه رایج است و بهعنوان ابزاری برای تسهیل مهاجرت، ادغام اجتماعی و حمایت از حقوق کودکان به کار گرفته میشود.
آرژانتین نیز با تأکید بر اصل حق خاک، یکی از شاخصترین نمونههای اجرای این قاعده بهشمار میرود. این رویکرد حقوقی در کشورهایی مانند آرژانتین نهتنها مهاجرتپذیری را افزایش داده، بلکه سبب شده بسیاری از خانوادهها، بهویژه از کشورهای در حال توسعه، آن را بهعنوان فرصتی برای تأمین آینده فرزندان خود در نظر بگیرند. علاوه بر آن، سیاست Jus Soli در آمریکای لاتین به تقویت انسجام منطقهای و برابری حقوقی در نسلهای بعدی کمک شایانی کرده است.
استثناها و مصادیق محرومیت
در نظام حقوقی آرژانتین، اصل «حق خاک» بهطور فراگیر اجرا میشود و هر نوزادی که در خاک این کشور بهدنیا میآید، فارغ از تابعیت یا وضعیت اقامتی والدین، بهطور خودکار شهروند آرژانتین محسوب میشود. با این حال، برای رعایت پروتکلهای دیپلماتیک بینالمللی تنها یک استثناء وجود دارد: فرزندان دیپلماتها و اعضای رسمی هیأت دیپلماتیک در آرژانتین از این قاعده مستثنیاند.
این رویه، که همسو با مفاد کنوانسیون وین درباره روابط دیپلماتیک است، تضمین میکند افرادی که به نمایندگی از دولتهای خارجی در آرژانتین حضور دارند، تابعیت این کشور را دریافت نکنند. بدینترتیب همهی نوزادان غیرمرتبط با مأموریتهای دیپلماتیک، از بدو تولد شهروند آرژانتین بهشمار میآیند .
کلام پایانی
اصل Jus Soli در آرژانتین یکی از شفافترین و فراگیرترین نظامهای اعطای تابعیت ولادتی در جهان است. بر اساس این اصل، هر نوزادی که در خاک آرژانتین متولد شود ( بهجز فرزندان دیپلماتها ) بهطور خودکار شهروند این کشور محسوب میشود. این حق بدون نیاز به شرایط خاص والدین، از لحظه تولد تضمین میشود.
فرآیند ثبت تولد، دریافت کارت شناسایی و دسترسی به خدمات عمومی مانند آموزش، سلامت و حمایت اجتماعی نیز بهسادگی و با کمترین تشریفات اداری انجام میگیرد. برای بسیاری از خانوادههای مهاجر، این سیاست نهتنها فرصت اقامت، بلکه پلی بهسوی آیندهای باثبات و حقوق برابر برای فرزندانشان است.
در نهایت، تابعیت آرژانتینی از طریق تولد، نه یک امتیاز انتخابی، بلکه حقی قانونی و انسانی است که کشور آرژانتین با افتخار به آن پایبند مانده است.
