در سال ۲۰۲۵، پاسپورت رومانی بهعنوان یکی از گذرنامههای معتبر شناخته میشود. این سند نهتنها امکان سفر بدون ویزا به بیش از ۱۷۰ کشور را فراهم میکند، بلکه دسترسی به حقوق کامل شهروندی اتحادیه اروپا از جمله آزادی کار، تحصیل، اقامت و بهرهمندی از خدمات درمانی و اجتماعی را نیز به دارنده خود اعطا مینماید.
با عضویت رسمی رومانی در منطقه شنگن از ابتدای ۲۰۲۵، مزایای این گذرنامه بیش از گذشته تقویت شده است. از سوی دیگر، روش های اخذ تابعیت این کشور نیز شفافتر و تسهیلشدهتر شدهاند، بهویژه برای افرادی که دارای ریشه خانوادگی رومانیایی هستند یا قصد مهاجرت قانونی به اروپا را دارند.
در این مقاله جامع، به بررسی کامل ویژگیهای پاسپورت رومانی، حقوق شهروندی، روشهای دریافت تابعیت و مزایای قانونی آن میپردازیم.
حقوق شهروندی رومانیاییها
- آزادی حرکت و سکونت
شهروندان رومانی حق دارند آزادانه در داخل خاک رومانی و همچنین در سایر کشورهای اتحادیه اروپا جابهجا شوند، سکونت گزینند یا کار کنند. این حق بر اساس ماده ۲۱ معاهده عملکرد اتحادیه اروپا و قانون داخلی رومانی تضمین شده است و شامل درخواست اجازه اقامت یا کار در دیگر کشورهای عضو بدون نیاز به ویزای جدید میشود. - حق رأی در انتخابات
رومانیاییها علاوه بر شرکت در انتخابات محلی و سراسری رومانی، میتوانند در انتخابات پارلمان اروپا و شهرداریهای هر کشور عضو اتحادیه اروپا که در آن اقامت دارند، شرکت کنند یا نامزد شوند. این حق طبق ماده ۲۲ معاهده اتحادیه اروپا و ماده 39 منشور حقوق اساسی اتحادیه اروپا تنظیم شده و تا ژوئن 2027 با دستورالعمل بازنگریشده باید در قوانین ملی همه کشورها اعمال شود. - حمایت کنسولی مشترک
در صورتی که در کشوری خارج از اتحادیه اروپا هیچ نمایندگی دیپلماتیک یا کنسولی رومانی حضور نداشته باشد، شهروندان رومانی این امکان را دارند که از خدمات کنسولی و دیپلماتیک سفارت یا کنسولگری هر یک از کشورهای عضو اتحادیه اروپا استفاده کنند. این حق مطابق ماده ۲۳ معاهده عملکرد اتحادیه اروپا برای مواقع اضطراری مانند بازداشت، حوادث و مشکلات پزشکی پیشبینی شده است. - پذیرش تابعیت دوگانه
رومانی تابعیت دوگانه را به رسمیت میشناسد و از شهروندان خود نمیخواهد برای حفظ پاسپورت رومانیاییشان شهروندی قبلیشان را باطل کنند. در واقع، متقاضیان جدید تابعیت رومانی پس از تایید درخواست، از تمام حقوق شهروندی برابر با شهروندان تکتابعیتی برخوردار میشوند. البته باید توجه داشت که برخی کشورها ممکن است تابعیت دوگانه را محدود یا منع کنند. - آزادی تجمع و تشکل
مطابق قانون اساسی رومانی، برگزاری هرگونه گردهمایی، تظاهرات یا راهپیمایی در فضای عمومی آزاد است و تنها باید مسالمتآمیز باشد. همچنین تشکیل انجمنها و احزاب سیاسی و شرکت در فعالیتهای مدنی بدون نیاز به مجوزهای پیچیده، آزادیهای بنیادین هر شهروند را تضمین میکند. - حق آموزش و خدمات اجتماعی:
شهروندان رومانیایی نه تنها به تحصیل رایگان در مدارس و دانشگاههای دولتی دسترسی دارند، بلکه میتوانند از برنامههای حمایتی آموزشی و بورسیههای تحصیلی اتحادیه اروپا نیز بهرهمند شوند. همچنین خدمات بهداشتی عمومی، بیمه درمانی و حمایتهای اجتماعی مانند مستمری بازنشستگی و کمکهای اجتماعی، بر اساس قوانین ملی و استانداردهای اتحادیه اروپا تضمین شدهاند و به تمامی شهروندان بدون تبعیض ارائه میشوند. - حقوق اقتصادی و مالیاتی:
شهروندان رومانیایی موظف به پرداخت مالیاتهای قانونی هستند، اما در عین حال از فرصتهای قانونی برای ایجاد کسبوکار، سرمایهگذاری در بازارهای داخلی و خارجی، و مالکیت املاک برخوردارند. این حقوق اقتصادی به افراد اجازه میدهد در اقتصاد ملی و اتحادیه اروپا به طور فعال مشارکت کنند و از حمایتهای قانونی برای فعالیتهای تجاری خود بهرهمند شوند
این حقوق، در کنار مزایای دیگر شهروندی اتحادیه اروپا، موقعیتی ممتاز برای دارندگان پاسپورت رومانی فراهم میآورد تا در عرصه بینالمللی و داخلی از طیف گستردهای از امتیازات قانونی و اجتماعی بهرهمند شوند.
مجوز پاسپورت و کارت شناسایی بیومتریک
پاسپورت بیومتریک جدید رومانی در سال ۲۰۲۴ منتشر شد و همچنان معتبر است. این سند توسط وزارت کشور رومانی صادر میشود و مدت اعتبار آن بسته به سن متقاضی متفاوت است:
- زیر ۱۲ سال: ۳ سال
- ۱۲ تا ۱۷ سال: ۵ سال
- ۱۸ سال به بالا: ۱۰ سال
- گذرنامه موقت: یک سال
ضمناً کارت شناسایی بیومتریک (ID‑1) نیز در سال ۲۰۲۵ بهصورت گسترده منتشر شد و برای کسانی که بالای ۱۴ سال هستند (و ساکن رومانیاند) کاربرد دارد. این کارت حداکثر تا ۱۰ سال اعتبار دارد، اما برای افرادی که خارج از رومانی زندگی میکنند، صدور آن با محدودیتهایی همراه است.
روش های اخذ شهروندی رومانی
- تابعیت از طریق تولد
. فرزندانی که در رومانی متولد شدهاند و حداقل یکی از والدینشان رومانیایی باشد، تابعیت دریافت میکنند.
. همچنین، اگر فردی در رومانی پیدا شود و والدینش مشخص نباشند، تا زمان تعیین والدین، بهعنوان شهروند رومانی تلقی میشود. - تابعیت از طریق اقامت بلند مدت
. اقامت قانونی به مدت حداقل ۸ سال، رفتار اجتماعی سالم، منابع مالی کافی، تسلط به زبان و فرهنگ رومانی، و سوگند وفاداری از الزامات است.
. در صورتی که شخص با یک شهروند رومانیایی ازدواج کرده باشد، این بازه به ۵ سال کاهش مییابد. - تابعیت از طریق اصل خون (بازگرداندن تابعیت)
افرادی که پیش از سال ۱۹۸۹ بهدلیل دلایل غیرارادی تابعیت رومانی را از دست دادهاند، یا فرزندان نسل دوم آنها، میتوانند تابعیت رومانی را بازگردانند. این روند شامل ارائه مدارک مربوط به نسب، رفتار اجتماعی و صدور اسناد باشد.
. طول روند بازگرداندن یا اخذ تابعیت رومانی از طریق نسب بین ۶ ماه تا ۲ سال متغیر است، بسته به ظرفیت اداره ملی تابعیت.
تابعیت دوگانه یا مضاعف در رومانی
رومانی تابعیت دوگانه را بهصورت کامل به رسمیت میشناسد. این بدان معناست که شهروندان رومانیایی میتوانند همزمان تابعیت رومانی و یک یا چند کشور دیگر را داشته باشند، بدون اینکه نیازی به انصراف از تابعیت دیگر باشد. افراد دارای تابعیت دوگانه از تمامی حقوق شهروندی رومانی برخوردار هستند؛ از جمله حق رأی در انتخابات محلی و ملی، حق اشتغال در نهادهای دولتی (در محدوده قوانین مربوطه)، دسترسی به خدمات اجتماعی و آموزشی، و مسئولیتهای مالیاتی مطابق با قوانین رومانی.
با این حال، متقاضیان تابعیت دوم باید توجه داشته باشند که قوانین داخلی کشور دوم میتواند با وضعیت رومانی متفاوت باشد. برخی کشورها تابعیت مضاعف را محدود یا حتی منع میکنند و ممکن است برای پذیرش تابعیت رومانیایی، نیازمند اطلاعرسانی رسمی یا انصراف از تابعیت قبلی باشند.
بنابراین، قبل از اقدام به اخذ تابعیت رومانی، بررسی دقیق قوانین کشور دوم و مشاوره با وکلای مهاجرت یا کنسولگریها ضروری است.
تابعیت دوگانه در رومانی علاوه بر مزایای حقوقی، امکان بهرهمندی از فرصتهای تحصیلی، شغلی و تجاری در هر دو کشور را فراهم میکند. بهعلاوه، افرادی که در کشورهای مختلف زندگی و فعالیت اقتصادی دارند، میتوانند برنامهریزی مالیاتی و قانونی خود را با انعطاف بیشتری انجام دهند. این ویژگی، رومانی را به یکی از مقاصد جذاب برای مهاجران و سرمایهگذاران بینالمللی تبدیل کرده است.
کلام پایانی
تابعیت رومانی و اسناد هویتی این کشور، از جمله پاسپورت و کارت شناسایی بیومتریک، نه تنها دسترسی به حقوق داخلی شهروندی مانند حق رأی، خدمات اجتماعی و مالیات را تضمین میکند، بلکه امکان بهرهمندی از مزایای شهروندی اتحادیه اروپا را نیز فراهم میسازد. پاسپورت رومانیایی به دارنده آن اجازه میدهد آزادانه در کشورهای عضو اتحادیه اروپا سفر، اقامت و فعالیت کند و در مواقع اضطراری از حمایت کنسولی سایر کشورهای عضو بهرهمند شود. در کنار این، پذیرش تابعیت مضاعف، انعطاف و آزادی بیشتری به شهروندان بینالمللی میدهد تا بتوانند همزمان از فرصتهای قانونی، اقتصادی و اجتماعی چند کشور بهرهمند شوند. به طور کلی، رومانی با چارچوب قانونی شفاف و انطباق با استانداردهای بینالمللی، محیطی امن و جذاب برای شهروندان و مهاجران فراهم میکند.
